Strój kaszubski
Strona główna serwisu

leksykon stroju kaszubskiego

Leksykon podzielony jest na dwie części. W pierwszej znajdziesz omówienie charakterystycznych elementów kaszubskiego stroju męskiego, w drugiej - damskiego.

Strój kaszubski
Nie wiadomo dokładnie, jak dawniej ubierali się Kaszubi. Ich typowy strój wyszedł z użytku przed ponad stu laty. Inaczej ubierali się rybacy morscy i śródlądowi, rolnicy i mieszczanie, bogaci i biedni. Tylko pewne elementy stroju były wspólne.
dec.pg.gda.pl

Strój ludowy Kaszub
Pierwsza wiadomość o stroju kaszubskim sięga XIII wieku, podał ją kronikarz Bogufał.
najigoche.kaszuby.pl

Stroje kaszubskie
Kaszubi przestali nosić swe tradycyjne stroje sto lat temu. Dopiero po ostatniej wojnie mieszkańcy powrócili do folkloru i zaczęli odtwarzać tradycyjne ubiory, najczęściej na potrzeby zespołów ludowych.
gazetakaszubska.pl

Strój kaszubski męski
Skorznie - buty z szeroką cholewą, w którą wpuszczano buksy - spodnie, białe parciane, granatowe sukienne lub najelegantsze - ze skóry sarniej. Na koszulę z białego płótna, wiązaną pod szyją czerwoną lub ciemnożółtą tasiemką, wkładano albo liwk - kamizelkę, albo węps - kamizelkę z rękawami. Strojem wierzchnim była seknia - bardzo kosztowna sukmana, przekazywana w rodzinie z ojca na syna.
imichalak.pl

Strój Kaszuba
Buty z szeroką cholewką, w którą wpuszczano długie, białe spodnie. Koszula z białego płótna haftowana na kołnierzyku, na którą wkładano kamizelkę. Na to jeszcze długa, bardzo kosztowna sukmana. Okryciem głowy był czarny filcowy kapelusz.
kaszubybezbarier.pl

Kaszubski strój kobiecy
Z reguły dominują trzy kolory damskiego stroju kaszubskiego, są to: brąz, zielony i niebieski i bordowy, oczywiście z elementami bieli. Plisowana spódnica z naszywanymi na dole tasiemkami. Kamizelka z reguły zrobiona z pluszu i aksamitu. Biała bluzka, sznurowane kozaczki na małym obcasiku. Na głowie czepki w kolorze kamizelki i z tego samego materiału..
sites.google.com

Haft kaszubski
Haft kaszubski wywodzi swoje tradycje z klasztorów norbertanek w Żukowie i benedyktynek w Żarnowcu.
przemieni.50webs.com

Kaszubskie stroje ludowe
W serwisie pracowni krawieckiej STROJE LUDOWE MISS pani Marzeny Matusiak możemy obejrzeć zdjęcia kostiumów kaszubskich.
strojeludowe.ipr.pl

Kaszubski strój regionalny
Na stronie Zespołu Pieśni i Tańca SIERAKOWICE obejrzysz galerię zdjęć tancerzy w strojach kaszubskich.
gok.sierakowice.pl

Region kaszubski
Kostiumy kaszubskie projektuje i szyje krakowska firma PERFEKT.
perfekt.krakow.pl

Lalki w stroju kaszubskim
Lalki produkowane przez Pracownię Lalek Regionalnych FOLKLOR w Bochni obejrzysz na stronie firmy.
folklor-lalki.pl

Kaszubskie nuty
Wiele osób, które o Kaszubach słyszały tylko trochę sądzi, że ta wykonywana z namaszczeniem wyliczanka jest kaszubskim hymnem.
naszekaszuby.pl

Hymn kaszubski
Pieśni oficjalnie ogłoszonej hymnem Kaszubów nie ma. Pretendują do tej roli obecnie dwie: Marsz kaszubski Hieronima Derdowskiego oraz Zemia rodno Jana Trepczyka. Posłuchaj tej ostatniej.
youtube.com

ZPT KASZUBY
W regionie działa wiele zespołów folklorystycznych, między innymi amatorski Regionalny Zespół Pieśni i Tańca KASZUBY z Kartuz.
kaszuby.kartuzy.pl

Tańce kaszubskie
Tańce kaszubskie w wykonaniu Zespolu Pieśni i Tańca LUBLIN im. Wandy Kaniorowej.
youtube.com

Zespół Pieśni i Tańca Uniwersytetu Gdańskiego JANTAR działa od 1970 roku. Zrzesza on studentów i absolwentów Uniwersytetu Gdańskiego oraz innych trójmiejskich uczelni. Obecnie zespół składa się z grupy tanecznej, grupy wokalnej i kapeli. Bogaty repertuar JANTARA zawiera m.in. tańce kaszubskie, lubelskie, krakowskie, łowickie i rzeszowskie.

Oficjalna strona Zespołu Pieśni i Tańca UG JANTAR »

Zespół Pieśni i Tańca UG JANTAR

strój męski

liwk
Na białą lnianą koszulę, wiązaną pod szyją tasiemką, zakładano kamizelkę zwaną liwkiem. Uszyta z gładkiej tkaniny, zapinana na jeden lub dwa rzędy błyszczących guzików z metalu, z niewielkim wycięciem przy szyi, była stosunkowo krótka, bo sięgała poniżej pasa. Młodsi nosili kamizelki w jasnych kolorach, starsi w ciemnych, używając ich jako odzieży wierzchniej lub pod kaftan i sukmanę.

węps
Kaftan zwany wępsem nosili młodzi mężczyźni. Szyty z samodziału, czyli materiału tkanego w gospodarstwie domowym, był dopasowany do figury. Zdobił go haft i rzędy metalowych guzików. Miał długie rękawy, choć noszono także wępsy w wersji bez rękawów. Używano go jako odzieży wierzchniej lub zakładano pod sukmanę. Sukmana, podbita czerwoną podszewką, miała po bokach fałdy, przy rękawach wyłogi i leżący kołnierz.

buksy
Eleganckie buksy, spodnie szyte z garbowanej skóry sarniej lub owczej, zakładali do odświętnego stroju tylko zamożni chłopi. Biedniejsi nosili spodnie z samodziałów, zimą zaś jednocześnie po kilka par spodni płóciennych. Te ostatnie, noszone pojedynczo, były powszechną odzieżą letnią i roboczą. Nogawki spodni wpuszczano najczęściej w cholewy butów.

skorznie
Skorznie, czyli buty z surowej skóry zakładane do stroju odświętnego, stanowiły na Kaszubach bardzo ważny element ubioru, ponieważ dobitnie świadczyły o zamożności i pozycji ich właściciela. By nie przepuszczały wody, nacierano je tłuszczem. Zawsze też dbano o to, by były dobrze wypolerowane i błyszczące. Do pracy zakładano korki, czyli buty z drewnianą podeszwą i skórzanym wierzchem.

kapelusz
Filcowy kapelusz z wąskim rondem i wysoką główką, ozdobioną wstążką, zakładano do stroju odświętnego. Latem noszono kapelusze słomiane, a zimą - chociaż bywało, że prawie przez cały rok - czapkę mucę. Charakterystyczna dla Kaszub muca szyta była w całości ze skór baranich, czasem z sukna lamowanego futrem, miała też nauszniki, które chroniły przed chłodem i nieprzyjemnymi podmuchami wiatru.

↑ do góry

strój damski

złotnica
Na Kaszubach, podobnie jak w innych regionach, nakrycie głowy informowało o stanie cywilnym kobiety. Głowę panny zdobił wianek lub wyszywana, aksamitna opaska, zawsze w kolorze spódnicy. Mężatki nosiły czepki. Było wiele rodzajów kaszubskich czepków: skromne płócienne oraz bogato zdobione, haftowane i obszywane jedwabiem, tiulem, brokatem i koronkami. Zamożne Kaszubki zdobiły czepce haftem ze srebrnej lub złotej nici, stąd ich popularna nazwa - złotnice.

gorset
Aksamitny gorsecik, czarny lub w kolorze spódnicy, wyszywany złotymi lub srebrnymi nićmi, sznurowany wstążką, ściśle opinał kibić kobiety i podkreślał talię. Zakładano go na białą koszulę z szerokimi rękawami zebranymi w mankieciki. Piękny wielobarwny haft, który dziś zdobi rękawy, kołnierze i mankiety koszuli, przyjął się dopiero sto lat temu.

spódnica
Kaszubki nosiły jednocześnie dwie spódnice. Spodnia, szyta z tkanin gorszego gatunku, pełniła rolę halki. Wierzchnia była suto marszczona i tak szeroka, że potrzebowano kilku, a czasem nawet kilkunastu płatów tkaniny (każdy o szerokości 70 cm), by ją uszyć. Spódnice dziewcząt miały żywe, jasne kolory, najczęściej modry, wiśniowy, zielony.

szertuch
Zapaski, zwane szertuchami, szyto z różnych materiałów. Miały też różne kolory i zdobienia. Kobiety zamężne nosiły w dni powszednie zapaski płócienne. Jedwabne, w kolorze zielonym lub modrym, przywdziewały od święta. Płócienne szertuchy dla dziewcząt były białe, węższe i krótsze od zapasek noszonych przez mężatki, a ich dolny brzeg ozdobiał misterny haft.

haft kaszubski
W hafcie, który zdobi strój kaszubski, występuje siedem kolorów: chabrowy jak kaszubskie jeziora, niebieski jak kaszubskie niebo, granatowy jak niezmierzona głębia morza, żółty jak dojrzewające zboże, zielony jak lasy pełne zwierząt, czerwony jak krew, którą każdy Kaszub gotów przelać w obronie swojej ziemi, czarny jak ziemia na polu czekająca na zasiew.

biżuteria
Kaszubki chętnie zdobiły swój strój biżuterią, zamawianą u miejscowych rzemieślników. Na Kaszubach silnie rozwijało się bursztyniarstwo, więc ozdoby noszone przez panie były zazwyczaj z bursztynu: naszyjniki z krzyżykiem, pierścionki, różańce, broszki oraz kolczyki zwane zausznicami. Później do stroju włączono sznury czerwonych, naturalnych korali.

wiksówki
Początkowo odświętnym obuwiem były sznurowane trzewiki sięgające kostek. Z czasem, kiedy do stroju włączono białe pończochy, trzewiki ustąpiły miejsca półbucikom na podwyższonym obcasie. Te zgrabne pantofelki zwane wiksówkami były zapinane na pasek i miały najczęściej czarny kolor. W dni powszednie chodzono w korkach, a latem nawet boso.

↑ do góry


Polskie stroje ludoweŹródła
Piskorz-Branekova E., Polskie stroje ludowe, Warszawa 2006

Zgodnie z kryterium historyczno-geograficznym w książce wydzielono 7 podstawowych grup, a w ich obrębie 25 regionów. Opisanych jest i zilustrowanych 25 strojów kiedyś powszechnie noszonych przez mieszkańców wsi i małych miast. W każdym regionie oprócz historii stroju zostały omówione jego cechy charakterystyczne, podstawowe surowce, krój, zdobienia. Ukazane zostały także różnice wynikające ze zmieniającej się mody i te będące świadectwem stanu cywilnego. Podano również informacje, gdzie i kiedy takie stroje można jeszcze zobaczyć poza ekspozycjami w muzeach etnograficznych. Każdy strój zilustrowany został przynajmniej jedną fotografią oraz rysunkami lub fotografiami najbardziej typowych, reprezentatywnych elementów stroju, np. haftów. Tak bogate zilustrowanie książki było możliwe dzięki życzliwości i przychylności Dyrekcji Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, najstarszego i największego muzeum etnograficznego w Polsce, oraz Zespołu Tańca Ludowego Harnam w Łodzi, którego członkowie prezentują wszystkie przedstawiane stroje. Publikację uzupełnia mapa Polski, na której zostały zaznaczone regiony, gdzie występują opisane ubiory.
Książka do nabycia w księgarni internetowej lideria.pl.

Strój bytomski Strój kaszubski Strój krakowski Strój kujawski Strój kurpiowski Strój lubelski Strój łowicki Strój podhalański Strój szamotulski Strój szlachecki Strój świętokrzyski Strój żywiecki
Stroje narodowe i regionalne Gry i zabawy edukacyjne dla dzieci Materiały dydaktyczne dla rodziców i nauczycieli