Strój lubelski
Strona główna serwisu

leksykon stroju lubelskiego

Leksykon podzielony jest na dwie części. W pierwszej znajdziesz omówienie charakterystycznych elementów lubelskiego stroju męskiego, w drugiej - damskiego.

Stroje Lubelszczyzny
Najbardziej znanym strojem Lubelszczyzny jest strój krzczonowski zwany powszechnie lubelskim. Początkowo wykonywany był w całości z samodziałowego płótna w naturalnym kolorze. Od połowy XIX w. zaczęto używać tkanin i zdobień pochodzenia fabrycznego: barwnych wełenek, aksamitów, sukna, tasiemek, koralików, cekinów, koronek i wstążek.
zamek-lublin.pl

Strój krzczonowski
Strój ten można określić jako barwny i żywy, z tego względu późniejsza jego odmiana jest wykorzystywana przez zespoły folklorystyczne. Po I wojnie światowej rozpowszechniło się dekorowanie stroju za pomocą okienek, które polegało na tym, że w tkaninie wycinano okienka i podkładano pod nie kolorowe wstążki.
dialektologia.uw.edu.pl

Strój lubelski męski
Elementy stroju męskiego: koszula haftowana ręcznie, spodnie wełniane czarne zdobione czerwonym sznurkiem, kaftan wełniany czarny zdobiony pasami wycinanymi w okienka i szczotką, pas wełniany zdobiony wycinanymi okienkami jak kaftan, kapelusz słomiany ze stroikiem z kwiatów sztucznych i pawiego pióra.
strojeludowe.pl

Strój lubelski damski
Kobiety zamężne, oprócz gorsetu nosiły kaftany - najczęściej w kolorze zielonym - bogato zdobione na przodzie, u dołu i na mankietach szychem i tasiemkami. Kaftan sięgał do pasa i zapinany był na haftki lub porcelanowe guziki. Młode mężatki zamiast wianków nosiły nakrycia głowy zwane humełkami. Kobiety zamężne nosiły także chustki wiązane na obręczy tak, aby końce opadające na plecy tworzyły ogonek.
szkola.interklasa.pl

Strój damski: humełka
Humełka to nakrycie głowy młodych mężatek. Składała się z drewnianej, owiniętej chustą obręczy, na którą naciągano siatkowy czepek. W tyle przypinano pęk złotych i srebrnych nitek z cekinami i paciorkami. Poniżej spływały na plecy wielobarwne, podwójnie złożone wstążki.
www.etnomuzeum.eu

Strój i haft krzczonowski
Zasadniczą cechą haftu krzczonowskiego było to, że ściegi biegły w obu kierunkach - pionowym lub poziomym i składał się z kilku motywów, łączonych ze sobą i grupowanych rytmicznie. Używano nici w kolorach czerwonym, niebieskim i żółtym.
rokis.pl

Tańce lubelskie
Lubelskie tańce ludowe są bardzo różnorodne. Odznaczają się wprawdzie prostotą ruchów, lecz rysunek tańca jest różnorodny i ciekawy. Wykonuje się je wesoło, lekko, wdzięcznie i z temperamentem. Często tańcom towarzyszą przyśpiewki występujące przed lub w przerwie między niektórymi figurami.
szkola.interklasa.pl

Strój lubelski
Barwny strój lubelski możesz obejrzeć na stronie zespołu WIELKOPOLANIE Poniżej zdjęć znajdziesz dokładny opis stroju damskiego i męskiego.
folklor.pl

Stroje lubelskie
Na stronach serwisu pracowni krawieckiej STROJE LUDOWE MISS pani Marzeny Matusiak możemy obejrzeć zdjęcia kostiumów lubelskich.
strojeludowe.ipr.pl

Kostiumy krzczonowskie
Kostiumy lubelskie projektuje i szyje krakowska firma PERFEKT.
perfekt.krakow.pl

Lalki w stroju lubelskim
Lalki w barwnych strojach krzczonowskich, produkowane przez znaną w Polsce i na świecie Pracownię Lalek Regionalnych FOLKLOR w Bochni, wyróżniające się urodą strojów wykonanych w całości ręcznie.
folklor-lalki.pl

Tańce i piosenki lubelskie
Tańce lubelskie z nagrania zarejestrowanego podczas koncertu jubileuszowego Zespołu Pieśni i Tańca UJ SŁOWIANKI w listopadzie 2004r. w Nowohuckim Centrum Kultury.
youtube.com

Zespół Pieśni i Tańca LUBLIN im. Wandy Kaniorowej działa od 64 lat jako ambasador kultury polskiej na całym świecie. Uhonorowany licznymi nagrodami m.in. Ministra Kultury, Ministra Edukacji Narodowej, Ministra Spraw Zagranicznych. Obecnie w zajęciach Zespołu uczestniczy około 500 osób skupionych w 16 grupach uszeregowanych wiekowo od 5 do 25 lat.

Oficjalna strona Zespołu Pieśni i Tańca LUBLIN im. Wandy Kaniorowej »

Zespół Pieśni i Tańca LUBLIN

strój męski

koszula
Białe koszule z cienkich lnianych samodziałów miały proste rękawy zebrane w mankiety oraz wykładany kołnierzyk. Ozdabiano je wyszyciami, w XIX wieku białą stebnówką, później kolorowym haftem krzyżykowym. Wyszycia umieszczano przy rozcięciu na piersiach, na kołnierzyku i mankietach oraz nad dolnym brzegiem koszuli. Koszulę, co charakterystyczne dla stroju lubelskiego, noszono wykładaną na spodnie. Bezpośrednio na koszuli upinano też ozdobny pas.

kaftan
Krótki kaftan, siegający nieco poniżej talii, szyto najczęściej z ciemnej satyny, czasem z weluru. Jego przody po obu stronach zapięcia, a także dwuczęściowy kołnierzyk i mankiety obszywane były pasami aksamitu. Wycinano w nich niewielkie otwory zwane okienkami, pod które podkładano kolorowe tasiemki. Kaftan ozdabiano też pasowo ułożonymi wstążeczkami, metalowymi i wełnianymi nićmi.

pas
Welurowe pasy weszły w skład stroju męskiego sto lat temu. Zapinano je na haftki, przysłonięte dużą szlufką z tej samej tkaniny, co pas. Długość pasa odpowiadała obwodowi talii właściciela, zaś wysokość rzadko przekraczała 15 cm. Pasy welurowe bogato dekorowano, używając do zdobienia rozmaitych tasiemek, wstążek, cekinów, szklanych paciorków, metalowych i wełnianych nici oraz okienek, które powstawały przez wycinanie w tkaninie otworków i podkładanie pod nie kolorowych wstążek.

spodnie
Spodnie do stroju odświętnego szyto z sukna kupowanego w mieście. Najczęściej były ciemnego koloru, czarne lub granatowe, o prostym miejskim kroju. Wzdłuż zewnętrznych szwów nogawek przyszywano zielony lub czerwony sznureczek. Spodnie noszono wpuszczone w wysokie buty z cholewami karbowanymi w okolicy kostki. Obcasy zawsze podkuwano.

kapelusz
Niezależnie od pory roku, Lublinianin nosił słomiany kapelusz. Kawaler ozdabiał go wstążką, którą laminowno brzegi i opasywano główkę, a ponadto czerwonym i zielonym sznurkiem, pękiem kwiatów, pawim piórem i niekiedy broszką. Z innych okryć głowy zimą noszono wełniane magierki dziergane na drutach, zwane ślachmycami, oraz futrzane czapki śpiczaste, w których gustowali młodsi mężczyźni.

↑ do góry

strój damski

nakrycie głowy
Nakrycie głowy informowało o stanie cywilnym kobiety. Dziewczyny nosiły wianki, młode mężatki humełki, a kobiety starsze - chusty. Konstrukcja humełki była niezwykle misterna. Na drewnianą lipową obręcz naciągano czepek z białych nici. Obręcz owijano wstążką, po czym trzykrotnie wąskim pasem płótna, czyli szmatką pokrytą haftem. Końce szmatki wysuwano do góry. W tyle przypinano pęk złotych niteczek z cekinami i paciorkami. Poniżej spływały na plecy wielobarwne, podwójnie złożone wstążki.

koszula
Koszule szyto z białych płócien bawełnianych. Miały szerokie rękawy zebrane w wąskie mankiety oraz prosty, wykładany kołnierzyk, który związywano czerwoną lub zieloną tasiemką. Rękawy, mankiety i kołnierzyk zdobiły wyszycia haftem krzyżykowym o motywach geometrycznych, z dominacją białego, czerwonego, niebieskiego i żółtego koloru.

gorset
Lubelskie gorsety szyto z aksamitu, najczęściej czarnego, wiśniowego, zielonego lub fioletowego. Do pasa ściśle opinały figurę, a poniżej doszywano kilkanaście klapek, które opadały na biodra. Do zdobienia używano tasiemek, wstążeczek, koronek, metalowych nici, cekinów i koralików. Wszystkie te ozdoby tworzyły z przodu pionowe linie, w pasie linię poziomą, a także okalały pachy, dekolt i krawędzie klapek. Gorset sznurowano czerwoną i zieloną tasiemką.

spódnica
Obszerne, suto marszczone w pasie spódnice szyto z gładkich wełenek, najczęściej w różnych odcieniach pomarańczowego, niebieskiego lub zielonego koloru. Dół wykończony był pasem ciemnego aksamitu, który nie tylko zdobił, ale też usztywniał i wzmacniał spódnicę. Powyżej na całym obwodzie naszywano barwne i błyszczące tasiemki w jasnych kolorach, najczęściej niebieskie, zielone, żółte i białe.

zapaska
Typowa dla stroju lubelskiego była zapaska, szeroka na przeszło dwa metry, a przy tym bardzo krótka. Zapaska, suto marszczona w pasie, okalała całą figurę. Najczęściej szyto ją z czarnych, niebieskich, zielonych i pomarańczowych tkanin. Dolny brzeg obszyty był koronką, a powyżej naszywano - tak jak na spódnicę - kolorowe, błyszczące wstążeczki i tasiemki.

kaftan
Kobiety zamężne oprócz gorsetów nosiły także kaftany z ogonkiem. Szyte z cienkich, dobrej jakości wełenek, najczęściej w kolorze zielonym lub czerwonym, były bogato zdobione na przodzie, u dołu i na mankietach cekinami, koralikami, błyszczącymi tasiemkami, wstążeczkami i pasami aksamitu. Boczne brzegi pasów wycinano w okienka i podkładano pod nie jasnej barwy tasiemki. Kaftan sięgał do pasa i zapinany był na haftki lub porcelanowe guziki.

korale
Obok wstążek, najważniejszymi ozdobami stroju kobiecego były korale. Najwyżej ceniono naturalne czerwone, były one jednak bardzo drogie, dlatego używano imitacji. Sztuczne korale nazywano dętkami, ponieważ były szklane, a w środku puste. Choć latwo się tłukły, były chętnie noszone. Ich długie sznury zasłaniały przód koszuli i częściowo gorset.

↑ do góry


Polskie stroje ludoweŹródła
Piskorz-Branekova E., Polskie stroje ludowe, Warszawa 2006

Zgodnie z kryterium historyczno-geograficznym w książce wydzielono 7 podstawowych grup, a w ich obrębie 25 regionów. Opisanych jest i zilustrowanych 25 strojów kiedyś powszechnie noszonych przez mieszkańców wsi i małych miast. W każdym regionie oprócz historii stroju zostały omówione jego cechy charakterystyczne, podstawowe surowce, krój, zdobienia. Ukazane zostały także różnice wynikające ze zmieniającej się mody i te będące świadectwem stanu cywilnego. Podano również informacje, gdzie i kiedy takie stroje można jeszcze zobaczyć poza ekspozycjami w muzeach etnograficznych. Każdy strój zilustrowany został przynajmniej jedną fotografią oraz rysunkami lub fotografiami najbardziej typowych, reprezentatywnych elementów stroju, np. haftów. Tak bogate zilustrowanie książki było możliwe dzięki życzliwości i przychylności Dyrekcji Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, najstarszego i największego muzeum etnograficznego w Polsce, oraz Zespołu Tańca Ludowego Harnam w Łodzi, którego członkowie prezentują wszystkie przedstawiane stroje. Publikację uzupełnia mapa Polski, na której zostały zaznaczone regiony, gdzie występują opisane ubiory.
Książka do nabycia w księgarni internetowej lideria.pl.

Strój bytomski Strój kaszubski Strój krakowski Strój kujawski Strój kurpiowski Strój lubelski Strój łowicki Strój podhalański Strój szamotulski Strój szlachecki Strój świętokrzyski Strój żywiecki
Stroje narodowe i regionalne Gry i zabawy edukacyjne dla dzieci Materiały dydaktyczne dla rodziców i nauczycieli