Strój podhalański
Strona główna serwisu

leksykon stroju podhalańskiego

Leksykon podzielony jest na dwie części. W pierwszej znajdziesz omówienie charakterystycznych elementów podhalańskiego stroju męskiego, w drugiej - damskiego.

Strój podhalański
Górale noszą strój podhalański nie tylko z okazji uroczystości kościelnych, rodzinnych, świąt narodowych itp., ale także, aby podkreślić swoją odrębność regionalną.
z-ne.pl

Stroje podhalańskie
Każdy kto obserwował życie górali podkreślał dostosowanie ubioru do warunków życia, a w szczególności jego wygodę i prostotę.
poznajtatry.pl

Góralskie ubranie
Strój podhalański zawsze odgrywał w kulturze regionu ogromną rolę. Świadczył o zamożności właściela, o jego statusie społecznym, o stanie cywilnym i wieku danej osoby. Niegdyś po ubiorze można było rozpoznać, z której wsi pochodzi dana osoba.
dialektologia.uw.edu.pl

Strój podhalański męski
Mężczyźni noszą obcisłe, zazwyczaj jasne portki (spodnie), haftowane kolorowo w okolicy bioder (parzenice) i kostek, białe, płócienne koszule zapinane pod szyją spinkami, na to skórzane serdaki lub białe cuchy, obszywane kolorową lamówką, narzucaną na ramiona.
wysoki_wierch.republika.pl

Strój górali podhalańskich
O tym, że górale nosili cuchy od zawsze, powszechnie wiadomo, jednak ich kolor i kształt był ściśle zróżnicowany nie tylko w skali górskich subregionów, lecz nawet poszczególnych dziedzin (wiosek).
z-ne.pl

Strój podhalański kobiecy
Strój góralski kobiet sięga po dawne czasy. Wpierw była nim suknia w kolorze szarym bądź granatowym, zdobiona białym fartuchem. Pod koniec XIX wieku za strój góralski kobiet został przyjęty inny, który obecnie jest noszony. Jest on różnokolorowy, dominuje w nim czerwień. Podstawą tego stroju jest kolorowa spódnica i gorset wyszywany cekinami.
szlakizakopane.elk.pl

Strój damski
Najbogatszy strój wśród górali zamieszkujących rejon Gorców mają Podhalanie. U kobiet składa się nań lniana koszula ozdobiona białym haftem, gorset, spódnica z tybetu ubierana na płócienną halkę i zapaska.
gorczanskipark.pl

Stroje góralskie z Podhala
Na stronach serwisu pracowni krawieckiej STROJE LUDOWE MISS pani Marzeny Matusiak możemy obejrzeć zdjęcia kostiumów podhalańskich.
strojeludowe.ipr.pl

Strój góralki z Podhala
Obejrzyj zdjęcia wybranych elementów podhalańskiego stroju damskiego. Stroje wykonane są przez panią Elisabeth Wachtmeister, modystkę, kostiumologa i pasjonatkę folkloru.
elastrojeludowe.com

Kostiumy podhalańskie
Kostiumy podhalańskie projektuje i szyje krakowska firma PERFEKT.
perfekt.krakow.pl

Lalki w stroju podhalańskim
Lalki w stroju podhalańskim, produkowane przez znaną w Polsce i na świecie Pracownię Lalek Regionalnych FOLKLOR w Bochni, wyróżniające się urodą strojów wykonanych w całości ręcznie.
folklor-lalki.pl

Tańce Podhala
Charakterystyczne tańce podhalańskie to góralski i zbójnicki. W obydwu widać cechy mieszkańców Podhala: żywotność, temperament, sprężystość i siłę. Taniec podhalański jest przede wszystkim tańcem męskim, podkreślającym siłę i zręczność tancerza. Rrola tancerki jest podrzędna i dekoracyjna.
gim1.rabawyzna.pl

Tańce góralskie
Obejrzyj tańce podhalańskie w wykonaniu Zespolu Pieśni i Tańca ŚLĄSK. Nie ma drugiego takiego zespołu, który z równą żywiołowością i widowiskowością prezentuje folklor polskich górali.
youtube.com

Zespół Folkloru Polskiego POLONIA DOUAI z Francji liczy 125 członków i posiada ponad 800 strojów ludowych, co pozwala jej prezentować folklor 22 regionów Polski. Zespół występował cztery razy w Polsce, w tym raz na Festiwalu Polonijnych Zespołów Folklorystycznych w Rzeszowie w 1993 r. Przede wszystkim występuje jednak we Francji, a ostatnio również w Belgii, wszędzie budząc podziw profesjonalizmem artystów oraz zachwycając barwnością i bogactwem polskiej kultury ludowej.

Oficjalna strona Zespółu Folkloru Polskiego POLONIA DOUAI »

Zespół Folkloru Polskiego POLONIA DOUAI

strój męski

koszula
Pierwotnie białe lniane koszule nie miały zapięcia ani guzików. Pod szyją znajdowało się niewielkie rozcięcie, ułatwiające ubieranie i rozbieranie, zapinane metalową spinką. Pełniła ona różne funkcje dodatkowe. Jej długi koniec w kształcie haczyka zwany przekolcem służył do czyszczenia fajki. Misternie dekorowana ornamentem stempelkowym, łańcuszkami z mosiężnymi kulkami, dzwonkami lub kolorowymi, szklanymi koralikami, stanowiła piękną ozdobę męskiego stroju.

portki
Obcisłe portki szyto z białego sukna. Ich zakładanie ułatwiały rozcięcia w pasie, zwane przyporami, i rozcięte w okolicy kostek nogawki. Spodnie były bogato zdobione. Po zewnętrznej stronie nogawic wszywano oblamki, czyli lampasy ze sznurka, nad kostką czerwone wełniane pompony, a przypory wyszywano parzenicą, czyli wielobarwnym haftem w kształcie serca. Pierwsze tak strojne spodnie chłopak otrzymywał dopiero w okresie przedślubnym.

pas bacowski
Górale nosili rozmaite pasy, z których najkosztowniejszy był pas bacowski zwany również opaskiem. Szeroki, zapinany na podłużne sprzączki, zdobiony wyżłobieniami, mosiężnymi guzami i ćwiekami, był nie tylko ozdobą stroju. Chronił właściciela przed chłodem, ułatwiał podnoszenie ciężarów, zabezpieczał brzuch przed urazami. Uszyty z dwóch warstw skóry, pomiędzy które wsuwano kieszonki, służył także do przechowywania ważnych dokumentów i pieniędzy.

cucha
Odzieżą wierzchnią były cuchy, noszone przez górali jak dzisiejsze kurtki lub zarzucane na ramiona jak peleryny, ze związanymi wówczas rękawami, w których można było przechowywać drobne przedmioty. Cuchy białe i czarne szyto z sukna, po czym bogato ozdabiano wełnianymi tasiemkami, aplikacjami i barwnym haftem. Do zapinania cuchy słyżył metalowy łańcuszek, skórzany rzemyk lub czerwona wstążka.

serdak
Serdaki, podobnie jak cuchy, były okryciem wierzchnim. Te krótkie kożuszki bez rękawów, lamowane futrem, miały prosty krój. Noszono je przez cały rok; gdy pogoda była piękna runem do środka, a na zewnątrz, gdy padał deszcz. Serdaki szyto z baranich skór o białym, czarnym lub popielatym włosie, ozdabiano aplikacjami z pasów safianu oraz wielobarwnym haftem.

kapelusz
Płytki kapelusz z czarnego filcu, z wąskim rondem i wypukłą główką otoczoną ozdobnymi muszelkami, nie tylko chronił przed słońcem, wiatrem i deszczem. Co ciekawe, właścicielowi służył jako poręczne naczynie. Na przykład nosił w nim wodę ze źródła lub gotował zupę, kiedy przebywał na bacówce. Natomiast dekoracyjne pióro, zawadiacko zatykane za kostki muszelek, informowało, że noszący je mężczyzna to jeszcze kawaler.

kierpce
Górale sami szyli kierpce, używając do ich wyrobu skóry świńskiej lub wołowej. Płat skóry składali tak, by but miał tylko dwa szwy, jeden z przodu, drugi z tyłu. Początkowo kierpce nie miały ozdób, z czasem pojawiły się znane dziś dekoracje w postaci stempli, ćwieków i metalowych guzików. Kierpce noszono na dwa sposoby, przywiązując je do nóg pod spodniami lub na zewnątrz za pomocą rzemiennych pasków zwanych nawłokami.

ciupaga
Uzupełnieniem męskiego stroju była ciupaga, czyli drewniana laska z toporkiem. Powierzchnię trzonka i jego okucia zdobiono ornamentem stempelkowym, zdobiono również ostrze. Niegdyś ciupaga towarzyszyła góralom na co dzień jako narzędzie pracy oraz broń, pełniła również funkcje dekoracyjne. Innym niezbędnym dodatkiem do stroju była ozdobna fajka bacowska, z glinianym kominkiem i drewnianym cybuchem, dekorowana wyciętym z grubej blachy kogutkiem oraz metalowymi łańcuszkami.

↑ do góry

strój damski

koszula
Odświętne śnieżnobiałe koszule szyto z cienkiego płótna lub batystu, po czym bogato zdobiono haftem. Duży, wykładany przy szyi kołnierzyk zwany kryzką pokrywał misterny biały haft angielski, którym ozdabiano również rękawy. Najpopularniejszymi wzorami zdobniczymi rękawów były haftowane kompozycje róż, złotogłowia, winorośli, dziewięćsiła. Na koszulę zakładano futrzany serdak lub gorset.

Gorset

fot.: Elisabeth Wachtmeister

gorset
Ściśle opinając kibić, gorsety utrzymywały sylwetkę kobiety w odpowiedniej pozie. Sznurowane były szeroką wstążką, przy czym dbano o to, by sznurowanie układało się w literę V. Zazwyczaj miały dwie warstwy. Zewnętrzną szyto z aksamitu lub jedwabiu, na podszewki używano płótna. Brzegi obszywano tasiemkami. U dołu doszywano niewielkie klapki zwane kaletkami. Powierzchnię gorsetu wyszywano barwnym haftem o motywach kwiatowych, przypinano też błyszczące cekiny i koraliki.

spódnica i fartuch
Spódnice szyto z wełenek i perkali, ale przede wszystkim z tybetu. Były szerokie i suto marszczone, ich dół zdobiła korona, czyli gęsty szlak motywów kwiatowych. Pod spódnicę zakładano halkę zwaną fartuchem, która kobiecej sylwetce nadawała odpowiedniej obfitości. Fartuchy szyto z białego płótna, dolny brzeg wycinano w ząbki, po czym ozdabiano białym haftem ażurowym.

korale
Kobiety chętnie przystrajały ubranie biżuterią. Sznury czyli wojki korali wiązały wstążką w takim kolorze, jaką zasznurowany był gorset. Oprócz najcenniejszych korali prawdziwych, przekazywanych z matki na córkę, kobiety nosiły także naszyjniki z mas plastycznych. Na jednych i drugich zawieszały krzyże odlewane z cyny oraz pieniążki oprawione w medaliony. Biżuteria była nie tylko ozdobą, przypisywano jej magiczną moc. Wierzono, że chroni właścicielkę od schorzeń, a także przed złymi ludźmi i ciemnymi mocami.

↑ do góry


Polskie stroje ludoweŹródła
Piskorz-Branekova E., Polskie stroje ludowe, Warszawa 2006

Zgodnie z kryterium historyczno-geograficznym w książce wydzielono 7 podstawowych grup, a w ich obrębie 25 regionów. Opisanych jest i zilustrowanych 25 strojów kiedyś powszechnie noszonych przez mieszkańców wsi i małych miast. W każdym regionie oprócz historii stroju zostały omówione jego cechy charakterystyczne, podstawowe surowce, krój, zdobienia. Ukazane zostały także różnice wynikające ze zmieniającej się mody i te będące świadectwem stanu cywilnego. Podano również informacje, gdzie i kiedy takie stroje można jeszcze zobaczyć poza ekspozycjami w muzeach etnograficznych. Każdy strój zilustrowany został przynajmniej jedną fotografią oraz rysunkami lub fotografiami najbardziej typowych, reprezentatywnych elementów stroju, np. haftów. Tak bogate zilustrowanie książki było możliwe dzięki życzliwości i przychylności Dyrekcji Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, najstarszego i największego muzeum etnograficznego w Polsce, oraz Zespołu Tańca Ludowego Harnam w Łodzi, którego członkowie prezentują wszystkie przedstawiane stroje. Publikację uzupełnia mapa Polski, na której zostały zaznaczone regiony, gdzie występują opisane ubiory.
Książka do nabycia w księgarni internetowej lideria.pl.

Strój bytomski Strój kaszubski Strój krakowski Strój kujawski Strój kurpiowski Strój lubelski Strój łowicki Strój podhalański Strój szamotulski Strój szlachecki Strój świętokrzyski Strój żywiecki
Stroje narodowe i regionalne Gry i zabawy edukacyjne dla dzieci Materiały dydaktyczne dla rodziców i nauczycieli