Strój szamotulski
Strona główna serwisu

leksykon stroju szamotulskiego

Leksykon podzielony jest na dwie części. W pierwszej znajdziesz omówienie charakterystycznych elementów szamotulskiego stroju męskiego, w drugiej - damskiego.

Stroje wielkopolskie
Strój wielkopolski posiada cechy charakterystyczne, które odróżniają go od ubioru mieszkańców innych regionów kraju. W stroju męskim istotna jest kolorystyka ubioru. W stroju kobiecym zwracano uwagę na niezwykłe bogactwo form i technik nakryć głowy.
regionwielkopolska.pl

Strój szamotulski
Strój szamotulski jest jedną z odmian strojów ludowych noszonych niegdyś w Wielkopolsce. Swoim zasięgiem obejmował Ziemię Szamotulską, która swego czasu stanowiła najgęściej zaludniony obszar historycznej Wielkopolski.
folklor.pl

Strój damski i męski
Wygląd żeńskiego stroju szamotulskiego jest zróżnicowany i określa stan noszącej je kobiety. Młode, niezamężne dziewczęta mają stroje błękitne, stare panny skromniejszy biały, a starsze mężatki bardziej uroczyste i dostojne. Mężczyźni noszą stroje bardziej jednolite, złożone z białych spodni i czerwonej kamizelki, na którą zakładają czarny kaftan bez rękawów.
fkzg.org

Strój męski
Mężczyźni nosili czarne kapelusze opasane szeroką wstęgą, za którą kawalerowie zatykali kwiaty lub kolorowe piórka. Koszule z białego płótna miały kołnierzyki zdobione białym haftem atłaskowym. Kołnierzyk przykrywała częściowo jedwabna chustka - jedwabnica. Białe lniane spodnie zapinane były dawniej z boku na guziki, a nogawki wpuszczano w wysokie buty z cholewami. Na koszulę zakładano sięgającą do bioder jakę z czerwonego sukna. Na jakę zakładano sięgający do kolan kaftan z czarnego sukna podbity czerwoną flanelą. Kaftan był pozbawiony rękawów, a główną jego ozdobą były 24 mosiężne guziki.
regionwielkopolska.pl

Strój damski
W stroju kobiecym wyróżnia się trzy rodzaje ubiorów. Związane były one z wiekiem i stanem kobiet. Dziewczęta nosiły strój błękitny, stare panny skromniejszy biały, a kobiety starsze nosiły uroczysty strój obrzędowy. Starsze niewiasty swój strój nosiły tylko w dni świąteczne.
mojeszamotuly.com

Elementy stroju
Na stronie pracowni krawieckiej POLSKIE STROJE LUDOWE znajdziesz galerię zdjęć prezentujących charakterystyczne elementy męskiego i damskiego stroju szamotulskiego.
stroje.pl

Stroje szamotulskie
W serwisie pracowni krawieckiej STROJE LUDOWE MISS pani Marzeny Matusiak możemy obejrzeć zdjęcia kostiumów szamotulskich, szytych z wielką dbałością o dokładne, wierne odzworowanie zachowanych eksponatow muzealnych, strojów publikowanych w fachowej literaturze etnograficznej, fotografiach czy podpatrzonych na imprezach folklorystycznych.
strojeludowe.ipr.pl

Lalki w stroju szamotulskim
Produkowane przez znaną w Polsce i na świecie Pracownię Lalek Regionalnych FOLKLOR w Bochni, wyróżniają się urodą strojów wykonanych w całości ręcznie.
folklor-lalki.pl

WIELKOPOLANIE
Zespół WIELKOPOLANIE powstał w styczniu 1962 roku. Został powołany do kultywowania tradycji Wielkopolski (tańce i i przyśpiewki szamotulskie, biskupiańskie, z Dąbrówki Wlkp., Bambrów).
folklor.pl

Tańce wielkopolskie
Tańce wielkopolskie odznaczają się rzadko spotykaną w innych regionach kraju dostojnością.
regionwielkopolska.pl

Tańce szamotulskie
Zobacz tańce szamotulskie w mistrzowskim wykonaniu Zespołu Pieśni i Tańca MAZOWSZE. Nagranie z roku 1980.
youtube.com

Zespół Tańca Ludowego KROTOSZANIE powstał w listopadzie 2001 roku. Działa przy Krotoszyńskim Ośrodku Kultury. W zespole tańczy i śpiewa ponad 60 osób tworzących trzy grupy wiekowe. Na program artystyczny składają się tańce i przyśpiewki z okolic Krotoszyna, tańce i pieśni regionu wielkopolskiego, lubelskiego, kaszubskiego, tańce i śpiewy górali żywieckich oraz tańce narodowe.

Oficjalna strona Zespołu Tańca Ludowego KROTOSZANIE »

Zespół Tańca Ludowego KROTOSZANIE

strój męski

jaka
Na białą koszulę wkładano czerwoną jakę. Szyta z sukna, podszywana flanelą, sięgała bioder. Zdobiły ją dwa rzędy metalowych guzików: jeden rząd służył do zapinania, drugi do ozdoby. Jakę zdobiła również wiązana pod szyją chusta jedwabnica. Czasem za stojącym kołnierzykiem można było dostrzec fragment fartuszka, zwanego też podszyjnikiem. Szyty z czarnego sukna, przymocowany do zapinanej na karku stójki, okalał z przodu szyję. Zdobiły go serduszka wyszywane przez dziewczyny w dowód sympatii.

kaftan
Na jakę zakładano kaftan o kroju kontusza. Szyty z czarnego sukna, podbity czerwoną flanelą, sięgał kolan i nie miał rękawów. Zdobiły go mosiężne guziki naszywane po dwa na kieszeniach, a z przodu w dwóch rzędach. Na szczególnie uroczyste okazje zakładano katanę. W kroju podobna do kaftana, była jednak od niego dłuższa, miała rękawy i ozdoby nieco większe niż te, które przystrajały kaftan. I kaftan, i katanę noszono zawsze rozpięte.

nakrycie głowy
Najczęściej zakładano kapelusz. Był czarny, filcowy, z prostą główką, ozdobiony wstążką, zazwyczaj czarną, zawiązaną w kokardę. Kawalerowie dodatkowo ozdabiali swoje kapelusze kwiatami lub piórami, które zatykali za wstążkę. Noszono również rogatywki, kwadratowe czapki ozdobione otokiem z szarego lub czarnego baranka, szyte zazwyczaj z tego samego sukna, którym podszywano kaftany.

lola
Lolą nazywano kawalerską laskę z drewna wiśniowego, dębowego lub jałowcowego. Widoczne na niej sęki zostawiano dla ozdoby. Górną część zakrzywiano tak, by tworzyła rączkę - w tym też celu uginanie drewna przeprowadzano nad parą lub ogniem. Tak oryginalną laskę kawaler przygotowywał własnoręcznie, po czym nosił przy sobie, kiedy szedł na zabawę, do kościoła albo na targ. Laski dla gospodarzy wykonywano z trzciny, ponieważ w powszechnej opinii uchodziły za lepsze i bardziej eleganckie.

bat
Uzupełnieniem męskiego stroju był ozdobny bat. Miał rękojeść wykonaną z sarniej nóżki i bicz z rzemienia, pleciony lub zszywany. Przystrojony pękiem różnokolorowych wstążek, towarzyszył mężczyźnie podczas zabaw czy wesela jako niezbędny rekwizyt tańców obrzędowych i zabaw tanecznych. Z innych dodatków, młodzi parobkowie nosili przy sobie noże o rogowej rękojeści, bez pochwy, na skórzanym pasku.

↑ do góry

strój damski

czepek
Szamotulanki, niezależnie od stanu cywilnego, nosiły białe strojne czepki. Główkę czepka otaczała falbanka, tiulowe wiązadła wyszywano białym haftem i wiązano pod brodą w misterną kokardę. Czepki panieńskie były niewielkie, przysłaniały jedynie czubek głowy. Czepki mężatek, znacznie większe, zasłaniające głowę i uszy, ozdabiała owinięta wokół jedwabna chusta, z kunsztem ułożona w rulonik.

koszula
Noszono różne typy koszul. Szyte z lnianego płótna miały przy szyi wąską oszewkę i szerokie, sięgające łokci rękawy. Szyte z dwóch rodzajów tkanin miały kołnierzyk i długie rękawy zebrane w mankiety. Do uszycia górnej części używano tkanin lepszego gatunku, cienkich płócienek lub batystu. Dolna, szyta z grubego płótna, była długa, sięgała do połowy łydki. Ozdobą wszystkich koszul był gorsik, czyli biała kryza z batystu, koronki lub tiulu.

sznurówka
Obcisłe gorsety zwane sznurówkami szyto z atłasu, aksamitu lub wełny. Najczęściej używano materiałów w kolorach niebieskim, seledynowym lub różowym. Panny ozdabiały brzegi sznurówek białymi, marszczonymi wstążeczkami. W pasie wszywano kiszkę, czyli rulon materiału, który ułatwiał odpowiednie ułożenie spódników. W dni chłodne na sznurówki zakładano jaczki, czyli kaftaniki szyte zazwyczaj z takiego samego materiału co spódniki.

Spódnik

fot.: Elisabeth Wachtmeister

spódnik
Niezależnie od pogody i pory roku, do odświętnego ubrania kobiety zakładały trzy spódnice zwane spódnikami. Jako pierwszy wkładały spódnik z barchanu w czerwonym kolorze, znany dziś jako halka piekielnica, następnie spódnik z perkalu i dopiero potem wierzchni, najszerszy i najdłuższy. Noszony przez panny, był najczęściej błękitny, a dla mężatek i kobiet starszych - w ciemnych, poważnych kolorach.

zapaska
Na spódnik zakładano nieco od niego krótszą zapaskę, odpowiednio dobraną kolorystycznie. Odświętne zapaski, zwłaszcza panieńskie, szyto z jedwabiu lub batystu, najczęściej w kolorze niebieskim, zielonym lub białym. Zapaski ozdabiano haftem białym, który umieszczano nad dolnym brzegiem i na taśmach do wiązania. Białe płócienne zapaski, noszone przez kobiety starsze, dekorowano poza tym koronkami i falbankami z tiulu.

Rurok

fot.: Elisabeth Wachtmeister

rurok
Rurokiem zwano kaftanik z czarnego sukna, noszony w dni chłodne lub zakładany na szczególnie uroczyste okazje. Podszywano go czerwonym suknem i zapinano na haftki. Rzędy guzików pełniły funkcję dekoracyjną. Rurok miał duży, okrągły kołnierz oraz długie rękawy zakończone mankietami. Jego górna część przylegała ściśle do figury, natomiast specjalnie skrojone fałdy od pasa w dół układały się w charakterystyczne rurki, stąd nazwa kaftana.

obuwie
Do stroju odświętnego noszono pończochy, początkowo niciane, poźniej jedwabne białe lub beżowe. Stopy obuwano w sięgające powyżej kostki trzewiki z lakierowanej skóry. Miały niewysokie obcasiki, były zdobione nitką przyszytą wokół dziurek i wzdłuż górnej krawędzi. Powszechne były też trzewiki szadronowe na niższym obcasie i z niższą cholewką, wykonane z czarnej połyskującej imitacji skóry. W późniejszym okresie noszono również pantofelki zapinane na pasek.

↑ do góry


Polskie stroje ludoweŹródła
Piskorz-Branekova E., Polskie stroje ludowe, Warszawa 2006

Zgodnie z kryterium historyczno-geograficznym w książce wydzielono 7 podstawowych grup, a w ich obrębie 25 regionów. Opisanych jest i zilustrowanych 25 strojów kiedyś powszechnie noszonych przez mieszkańców wsi i małych miast. W każdym regionie oprócz historii stroju zostały omówione jego cechy charakterystyczne, podstawowe surowce, krój, zdobienia. Ukazane zostały także różnice wynikające ze zmieniającej się mody i te będące świadectwem stanu cywilnego. Podano również informacje, gdzie i kiedy takie stroje można jeszcze zobaczyć poza ekspozycjami w muzeach etnograficznych. Każdy strój zilustrowany został przynajmniej jedną fotografią oraz rysunkami lub fotografiami najbardziej typowych, reprezentatywnych elementów stroju, np. haftów. Tak bogate zilustrowanie książki było możliwe dzięki życzliwości i przychylności Dyrekcji Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, najstarszego i największego muzeum etnograficznego w Polsce, oraz Zespołu Tańca Ludowego Harnam w Łodzi, którego członkowie prezentują wszystkie przedstawiane stroje. Publikację uzupełnia mapa Polski, na której zostały zaznaczone regiony, gdzie występują opisane ubiory.
Książka do nabycia w księgarni internetowej lideria.pl.

Strój bytomski Strój kaszubski Strój krakowski Strój kujawski Strój kurpiowski Strój lubelski Strój łowicki Strój podhalański Strój szamotulski Strój szlachecki Strój świętokrzyski Strój żywiecki
Stroje narodowe i regionalne Gry i zabawy edukacyjne dla dzieci Materiały dydaktyczne dla rodziców i nauczycieli