Strój krakowski

Ciekawostki regionalne

Interaktywnym grom i zabawom towarzyszą ciekawostki związane ze strojem krakowskim i regionem, z którego pochodzi. Początkowo niewidoczne, pojawiają się na ekranie jako nagrody za poprawne rozwiązanie zadania.
Tu w jednym miejscu zebraliśmy je wszystkie.

Strój krakowski. Ciekawostki regionalne
Gwara krakowska

Wszystko po krakowsku

Opowiastka z przykładami wyrażeń gwarowych uzupełnia interaktywne puzzle ze strojem krakowskim »

Krakowiaczek ci ja, krakowskiej natury, kto mi wejdzie w drogę, ja na niego z góry!

Tak charakter mieszkańców Krakowa i okolic opisuje stara ludowa piosenka. I dużo w tych słowach prawdy, bo Krakowianie, Krakusy i Krakowiacy, choć zdarzają się wśród nich mazgaje, ciumroki, a nawet kaciały, są na ogół hardzi i dumni, i robią wszystko po swojemu, czyli po krakowsku.

Kiedy wychodzą z domu, idą na pole, a nie na dwór. Idą na nogach, czyli pieszo, a na mieście jadają weki i pomadki. W łazienkach mają flizy i szafliki, w kuchni sagany, a w sypialniach nakastliki. Na bożonarodzeniowym drzewku wieszają bańki. A jeśli ktoś próbuje wmawiać im rzeczy nieprawdziwe lub nieprawdopodne, mówią: Idźże, idźże, ty bajoku!

W potocznej mowie krakowskiej nie używa się już słów, które były kiedyś żartobliwymi nazwami różnych zawodów. Czy odgadniesz, jakim zajęciem parał się golibyk? Co robił kręcikiszka, a co męczybuła? Kim był dzieliwór, a kim pazurnik? Odpowiedzi znajdziesz poniżej.


mazgaj - płaczek; ciumrok - głuptas; kaciała - fajtłapa; weka - bułka paryska; pomadki - czekoladki; fliza - płytka, kafelek; szaflik - miska, miednica; sagan - czajnik; nakastlik - szafka nocna; bańki - bombki; bajok - ktoś, kto opowiada zmyślone historie; golibyk - rzeźnik; kręcikiszka - masarz; męczybuła - piekarz; dzieliwór - dorożkarz; pazurnik - szewc

Jak dogadać się w Krakowie »

Krakowskie. Kuchnia regionalna

Obwarzanek górą

Regionalne ciekawostki kulinarne towarzyszą naszej interaktywnej wykreślance »

Kulinarna podróż po Krakowie to spotkanie z bogactwem smaków. Obok wykwintnej kuchni wiedeńskiej mamy tutaj smaki węgierskie, czeskie, niemieckie czy żydowskie. Ale symbolem krakowskich przysmaków jest skromny obwarzanek - pieczywo w kształcie pierścienia z dodatkiem soli, sezamu lub maku. Tradycja wypiekania obwarzanków liczy sobie ponad 600 lat i sięga czasów Władysława Jagiełły. Wówczas były one nierozłącznie związane z Wielkim Postem, a za ich przygotowanie odpowiadali piekarze specjalnie wyznaczeni przez cech.

Co trzeba wiedzieć o kuchni krakowskiej »

Strój krakowski

Chłopcy krakowiacy

Po rozwiązaniu gry pamięciowej dowiesz się, która z piosenek ludowych w szczegółach opisuje strój krakowski męski »

Zanotowane na początku XIX wieku słowa ludowej piosenki Albośmy to jacy tacy dość dokładnie charakteryzują strój krakowski męski, oddając jednocześnie bogactwo ozdób, które w nim występowały:

Czerwona czapeczka, na cal podkóweczka, biała sukmana, pawie pióra u czapeczki, spineczki i wstążeczki, z płótna koszula, kierezyja wyszywana pętliczkami, sznureczkami, kółeczkami, hafteczkami, złocistymi klapeczkami, pasiczek okowany, gwoździkami wybijany, rzemyczkami ozdabiany...

Krakowiak w wykonaniu Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk »

Polski strój narodowy

Polski strój narodowy

Po rozwiązaniu wykreślanki dowiesz się, dlaczego strój krakowski stał się polskim strojem narodowym »

Jak dziarski, zawadiacki i pełen fantazji jest lud krakowski, tak równie barwny i pełen fantazji jest strój krakowski. Jako jedyny spośród polskich ubiorów ludowych zyskał zaszczytne miano stroju narodowego. Zaważyły na tym względy patriotyczne - udział chłopów podkrakowskich w Powstaniu Kościuszkowskim (1794 r.). Krakowską sukmanę, której kolory to biel i czerwień, nasze barwy narodowe, nosił sam naczelnik powstania, Tadeusz Kościuszko.

Dlaczego strój krakowski stał się narodowym? Dowiedz się więcej »