Strój podhalański

Ciekawostki regionalne

Interaktywnym grom i zabawom towarzyszą ciekawostki związane ze strojem podhalańskim i regionem, z którego pochodzi. Początkowo niewidoczne, pojawiają się na ekranie jako nagrody za poprawne rozwiązanie zadania.
Tu w jednym miejscu zebraliśmy je wszystkie.

Strój podhalański. Ciekawostki regionalne
Gwara podhalańska

Ślebodny jak oreł

Opowiastka z przykładami wyrażeń gwarowych uzupełnia interaktywne puzzle ze strojem podhalańskim »

Jedna z najbardziej znanych i lubianych polskich gwar. Barwna, urzekająca niepowtarzalnym słownictwem, z charakterystycznym akcentem i melodią. Jest swoistym archiwum mowy polskiej, zachowały się w niej bowiem prastare formy językowe. Poznaj wybrane słowa z gwary podhalanskiej.

Śleboda oznacza osobistą wolność i swobodę. Góral nie ulega przymusom i ograniczeniom, jest ślebodny jak oreł (orzeł). Gazda to bogaty gospodarz, baca stoi na czele pasterzy owiec, juhasów, a harnaś przewodzi zbójnikom. Siklawa to wodospad górski, ciupaga jest siekierką na długim drzewcu, a watra to ognisko pasterskie rozpalane w kolibie, czyli szałasie. Bryndza i oscypek to owcze sery, które za dudki (pieniądze) sprzedaje się ceprom, przybyszom spoza gór.

Dobrze tez wiedzieć, że niektóre góralskie słowa, choć brzmią jak ogólnopolskie, znaczą zupełnie co innego. Na przykład nocnik oznacza nocleg, stolica to duży stołek, łupierz to nie choroba skóry (łupież), tylko złodziej, rzeźnia to nie miejsce uboju zwierząt, tylko leśna poręba, a gawiedź to wszy i w ogóle wszelkie robactwo. I syćko jasne, hej!

Chcesz poznać więcej słów i wyrażeń? Znajdziesz je w słowniku gwary podhalańskiej »

Podhale. Kuchnia regionalna

Nie tylko kwaśnica

Regionalne ciekawostki kulinarne towarzyszą naszej interaktywnej wykreślance »

Mieszkańcy Podhala jedli przede wszystkim to, co udało im się wyprodukować we własnych gospodarstwach: ziemniaki, kapustę oraz nabiał. Posiłki były proste, ale treściwe, bo tego wymagał ostry klimat polskich gór. Królową zup okrzyknięto tu kwaśnicę, na króla wybrano oscypka, a wśród licznej ich świty wymienia się pieczone na blasze moskole, drożdżowe bombolki, mączną bryjkę oraz ziemniaczane hałuski.

Rozsmakuj się w podhalańskiej kuchni »

Podhale. Legendy

Legenda o Podhalu

Po rozwiązaniu gry pamięciowej usłyszysz fragment góralskiej melodii oraz przeczytasz starą legendę o Podhalu »

Kiedy Pan Bóg tworzył polskie krainy, jeden z aniołów poprosił, by to on mógł uformować Podhale. Pan Bóg zgodził się, więc anioł zabrał się do pracy. Aby przyszłym mieszkańcom Podhala było bliżej słońca, zbudował wysokie góry. Głazy i kamienie przysypał ziemią. Skończywszy pracę, poleciał po Pana Boga. Tymczasem rozpętała się burza i deszcz spłukał ziemię ze skał, niszcząc dzieło anioła. Zdumiał się Pan Bóg, widząc nagie skaliste szczyty i mchem porosłe hale. Jacy ludzie na tej biednej aniołowej ziemi dadzą sobie radę? I wtedy Pan Bóg stworzył górala: silnego, rosłego, twardego i dumnego, ale o złotym, szlachetnym sercu.

Poznaj inne legendy związane z Podhalem »