Strój szamotulski

Ciekawostki regionalne

Interaktywnym grom i zabawom towarzyszą ciekawostki związane ze strojem szamotulskim i regionem, z którego pochodzi. Początkowo niewidoczne, pojawiają się na ekranie jako nagrody za poprawne rozwiązanie zadania.
Tu w jednym miejscu zebraliśmy je wszystkie.

Strój szamotulski. Ciekawostki regionalne
Gwary wielkopolskie

Wiwat Wielkopolanom

Opowiastka z przykładami wyrażeń gwarowych uzupełnia interaktywne puzzle ze strojem szamotulskim »

Dziś nikt już nie posługuje się gwarą na co dzień, ale jej elementy wciąż są obecne w potocznej mowie mieszkańców Wielkopolski. Najlepiej znana jest gwara poznańska, z jej oryginalną wymową, swoistą gramatyką i niepowtarzalnym słownictwem.

Wiwat bratu memu,
Wiwat mnie samemu.
Wiwat i tej pannie,
Co tak ładnie patrzy na mnie.

Wiwat! Nieh żyją Wielkopolanie! Tylko oni palą ćmiki, noszą lumpy, jeżdżą bimbami, oszczędzają bejmy, uwielbiają szneki z glancem i pyry z gzikiem, i co chwila powtarzają słówko tej. Kolejarz jest tu kolejorzem, nauczyciel bakalorzem, fryzjer golarzem, a listonosz listowym. Małe zaś gzuby - i chłopoki, i mele - zajadając się melkami recytują zabawną rymowankę:

W antrejce na ryczce
Stały pyry w tytce.
Przyszła niuda, spucła pyry,
A w wymborku myła giry.


ćmik - papieros; lumpy - ubranie; bimba - tramwaj; bejmy - pieniądze, szneka z glancem - drożdżówka z lukrem; pyry z gzikiem - pyry z twarogiem; tej - ty, charakterystyczna forma zwracania się do znajomych; gzuby - dzieciaki. chłopok - chłopak; mela - dziewczyna; melki - cukierki

W przedpokoju na stołku
Stały ziemniaki w papierowej torbie.
Przyszła świnia, zjadła ziemniaki,
A w wiadrze umyła nogi.

Podręczny słowniczek gwary poznańskiej »

Wielkopolska. Kuchnia regionalna

Wielkopolskie pyry

Regionalne ciekawostki kulinarne towarzyszą naszej interaktywnej wykreślance »

Dziś wielkopolska kuchnia kojarzy się z ziemniakami, zwanymi w regionie pyrami, i może się nam wydawać, że tak było od zawsze. Ziemniaki jednak pojawiły się w Wielkopolsce dopiero w XIX wieku. Najpierw były tylko paszą dla zwierząt. Minęło wiele lat, zanim gospodynie wyczarowały z nich pyszne i pożywne potrawy dla całej rodziny: placki, kluski i pyzy.

Pyszne dania z kuchni wielkopolskiej »

Z czego słyną Szamotuły

Z czego słyną Szamotuły

Po rozwiązaniu gry pamięciowej usłyszysz fragment melodii z Wielkopolski oraz dowiesz się, z czego słyną Szamotuły »

Szamotuły słyną nie tylko z przepięknego stroju ludowego, noszonego niegdyś w tych okolicach, i nie tylko z legendy o nieszczęśliwej Halszce, więzionej przez męża, której duch do dziś błąka się nocami po zamku. Podobno to właśnie w Szamotułach powstał najstarszy, do dziś zachowany, pochodzacy z XV wieku list miłosny napisany po polsku. Z Szamotuł wywodzi się również wybitny kompozytor epoki renesansu - Wacław, nadworny muzyk króla Zygmunta Augusta.

Wincenty z Szamotuł - Modlitwa, gdy dziatki spać idą »